Hondenbegeleiding

Stresssignalen

Stresssignalen

Deze hond is niet zeker van zijn stuk. Kan jij vertellen waarom?

De meeste onder ons zullen de term al wel eens hebben gelezen of gehoord in een boek, op de hondenschool of hondenweide.

Honden zijn communicatieve dieren en hebben zo hun eigen taal. Elke klant die bij mij komt wijs ik op het belang van de taal van de hond. Stresssignalen zijn er onderdeel van en ze kennen en herkennen is noodzakelijk voor een goede communicatie met je hond. Maar wat moeten we er ons bij voorstellen?

Er zijn meerdere termen voor stresssignalen en dat maakt het soms wat moeilijk te begrijpen. Kalmerende signalen, conflict vermijdende signalen, stresssignalen, stopsignalen, …

Ik gebruik zelf de term stresssignalen als allesomvattende term. Hierin maak ik een onderscheid in kalmerende signalen, stresssignalen, overspronggedrag en coping-mechanismes.  Tussen de termen onderling is er geen duidelijke grens. Het is een grijze zone, waarbij (ikzelf) de context gebruik om te bepalen wat het juist is.

Omdat je nu waarschijnlijk helemaal niet meer mee bent een woordje uitleg:

Kalmerende signalen

De kennismaking zit vol met kalmerende signalen

Kalmerende signalen zijn signalen die een hond toont om zijn goede bedoelingen kenbaar te maken of om te zeggen ‘ik wil geen conflict’. Met andere woorden zijn dit signalen die hij toont bij een nakende ontmoeting met andere honden en/of mensen. Dit zijn de zogenaamde conflict vermijdende signalen of stopsignalen (cutoff).

Turid Rugaas, een Noorse hondentrainster heeft deze signalen bestudeerd en haar boek is een aanrader om een keertje te lezen. Op YouTube staan behoorlijk wat filmpjes rond deze signalen. Als je ze bekijkt weet je gelijk dat het wat oefening vergt om ze te zien en te herkennen. Soms gaat het razendsnel!

Enkele signalen zijn:

  • Wegkijken
  • In een boog rond de hond/persoon lopen
  • Plots druk snuffelen
  • Gaan zitten of liggen
  • Tongelen
  • Spelboog
  • Buik tonen

Stressignalen

Honderd procent zeker weten we het niet, maar het geeuwen kan wel eens een stresssignaal zijn.

Stress-signalen zijn signalen die een hond toont bij stress. Dit kan zowel positief – opwinding- als negatief -ongemak- zijn. Stress hoeft helemaal niet negatief te zijn. Deze signalen zijn een teken dat de hond moeite heeft om zijn emoties te beheersen.

Het vertonen van deze signalen op zich prima. Zeker voor de negatieve stress. Dit is communicatief van je hond en dat zorgt ervoor dat we gepast kunnen reageren.

Bij stress kan je hond veel signalen tonen die niet beschreven zijn en dit is voor elke hond anders. Ras eigenschappen en karakter spelen hier ook een rol. Vertoont je hond een gedrag waarvan je niet weet waarom? Denk eens na of het een stress-signaal kan zijn.

De kalmerende en stress-signalen lopen dooreen en zijn niet vastomlijnd.

  • Hijgen
  • Breed kwispelen
  • Piepen
  • Smakken
  • Beklik
  • Pootje heffen
  • Geeuwen

Mijn inzicht -en je mag best een andere mening hebben- is dat er over het algemeen andere signalen getoond worden dan bij de kalmerende signalen.

Overspronggedrag

Een hond vertoont overspronggedrag vaak na een conflict of stressvolle situatie. Klassiekers zijn zich uitschudden of krabben. Het is een manier om de spanning kwijt te raken en zo terug een evenwicht te vinden. Aan overspronggedrag zijn dikwijls al gedragingen voorafgegaan die op stress wijzen.

Men zegt bij overspronggedrag ook wel eens dat ‘de hond het niet weet’. Dat klopt voor een deel. Er is een intern conflict dat de hond probeert op te lossen.

Coping mechanismen

Honden zijn best slim. Zo gaan zij ook op zoek naar een manier om de stress te kanaliseren en zo terug in evenwicht te komen. Ze leren zichzelf bepaald gedrag aan dat ze helpt om met de stress om te gaan. Dit gedrag noemt men een coping mechanisme. Het verschil met overspronggedrag is dat de hond steeds hetzelfde gaat doen. Je kan ervoor wedden dat ie bepaald gedrag gaat vertonen. Meestal is dit ook voorspelbaar. Bij het thuiskomen, als je hem eten gaat geven, bij spel, …

Het kan werkelijk alle gedrag zijn:

  • Rondjes lopen
  • Met een voorwerp in de bek rondlopen
  • Plots gaan drinken (kan ook overspronggedrag zijn)

De context is belangrijk

Geen enkel signaal dat de hond vertoont heeft waarde of betekenis zonder de context te kennen.

 

Zo volgde ik wel meermaals opleidingen waarin gevraagd werd welke betekenis een stress-signaal in een filmpje had. Tot mijn grote ergernis werd achteraf pas de volledige context prijsgegeven waardoor een stress-signaal niet de juiste betekenis werd gegeven.

 

Ga je naar de hondenweide en merk je dat je hond regelmatig stopt om te krabben of uit te schudden? Je mag ervan op aan dat hij spanning ervaart. Dit kan positief of negatief zijn. Is je hond dol op het ravotten met zijn vriendjes daar? Dan is het van opwinding voor leuke kwartiertje dat er staat te wachten. Wordt je hond op de weide altijd overhoopgelopen of door alle honden lastiggevallen? Dan is het stress in de negatieve zin en misschien moet je niet meer gaan.

Wat is het belang van stresssignalen?

De stresssignalen zijn een vorm van communicatie. Zo weet een andere hond dat ie best even op afstand blijft, of juist dat er een speluitnodiging is. De hond maakt zijn emotionele toestand duidelijk, en dat is belangrijk. Zo kunnen we gepast gedrag vertonen: meespelen of juist weggaan. De hond uit een moeilijke situatie halen enzovoort.